ساتیندرا بوز

از دانش ویکی
پرش به: ناوبری، جستجو

ساتیندرا بوز با نام کامل ساتیندرا ناث بوز (Satyendra Nath Bose) زاده ۱ ژانویه ۱۸۹۴ و درگذشته ۴ فوریه ۱۹۷۴، فیزیک‌دان و ریاضی‌دان مشهور هندی بود که با دانشمندان بزرگی همچون آلبرت انیشتین همکاری کرده است.

Daneshwiki-Satyendra-nath-bose.jpg

همکاری وی با با آلبرت انیشتین منجر به کشف میعان بوز-انیشتین و ماده بوزون شد که به «ذره خدا» مشهور شد و به نام این فیزیک‌دان نام‌گذاری شده است. تئوری‌های وی در فیزیک کوانتوم سبب آغاز تحقیقات بسیاری شد و به شهرت وی انجامید.

زندگینامه ساتیندرا بوز

ساتیندرا بوز در اول ژانویه سال ۱۸۹۴ در کلکته متولد شد و بزرگ‌ترین فرزند و تنها پسر در بین هفت فرزند دیگر خانواده بود. ساتیندرا خیلی زود نبوغ خود را نشان داد و وارد مدرسه هندو که یکی از قدیمی‌ترین مدارس هند بود شد. پس از اتمام دبیرستان در کالج ریاست جمهوری پذیرفته شد و با دانشمندان مشهور آن زمان هند به تحصیل پرداخت. در سال ۱۹۱۳ لیسانس ریاضیات را از کالج ریاست جمهوری و در سال ۱۹۱۵ کارشناسی ارشد علوم را از دانشگاه کلکته دریافت کرد. او در ۲۰ سالگی با اوشا دیوی ازدواج کرد و پس از اتمام دوره کارشناسی ارشد، از سال ۱۹۱۶ در دانشگاه کلکته به تحقیق در زمینه تئوری نسبیت پرداخت. وی همچنین دپارتمان‌ها و آزمایشگاه‌های جدیدی را برای تدریس دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد در آنجا راه اندازی کرد. بوز بعدها به داکا رفت و در آنجا به تدریس فیزیک و توسعه نظریاتش پرداخت.

ساتیندرا بوز در ۴ فوریه ۱۹۷۴ در کلکته هند درگذشت، درحالی که نام‌اش در زمره یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان هند و جهان قرار گرفته بود.

فعالیت‌های علمی ساتیندرا بوز

بوز ضمن تحصیل در دانشگاه کلکته، به عنوان مدرس گروه فیزیک نیز فعالیت داشت. در سال ۱۹۱۹، وی به همراه مقناد ساها، دیگر فیزیکدان مشهور هندی، اولین كتاب به زبان انگلیسی را بر اساس ترجمه‌های آلمانی و فرانسوی از مقالات نسبیت خاص و عام آلبرت انیشتین تهیه كردند. این دو نفر برای چندین سال به همکاری پرداختند و مقالاتی در زمینه فیزیک نظری و ریاضیات ارائه دادند.

در سال ۱۹۲۱، بوز به گروه فیزیک در دانشگاه داکا، که در آن زمان به تازگی شکل گرفته بود پیوست و به تأسیس دپارتمان‌ها، آزمایشگاه‌ها و کتابخانه‌های جدید پرداخت. او مقاله‌ای را در سال ۱۹۲۴ نوشت که در آن قانون اشعه کوانتومی پلانک را بدون مراجعه به فیزیک کلاسیک استخراج می‌کرد. بوز مقاله خود را برای انیشتین در آلمان فرستاد و انیشتین پی به اهمیت کشفیات او برد. انیشتین مقاله بوز را به آلمانی ترجمه كرد و آن را از طرف بوز به مجله معتبر علمی Zeitschrift für Physik ارسال كرد. انتشار این مقاله منجر به شهرت بوز شد و وی به مدت دو سال به اروپا سفر کرد تا در آزمایشگاه‌های اشعه ایکس و کریستالوگرافی در کنار اینشتین و ماری کوری مشغول به پژوهش شود.

انیشتین ایده بوز را گرفته بود و آن را به سطح اتم گسترش داده بود که منجر به پیش بینی وجود پدیده‌هایی شد که به عنوان میعان بوز-انیشتین معروف شد. پس از اقامت در اروپا، بوز در سال ۱۹۲۶ به دانشگاه داكا بازگشت اما کرسی خود را در آنجا از دست داده بود، با این حال با توصیه انیشتین بوز به عنوان رئیس بخش فیزیك در این دانشگاه انتخاب شد. بوز پس از بازگشت از اروپا تا مدت‌ها مقاله جدیدی منتشر نکرد. در سال ۲۰۱۲ نیویورک تایمز مدعی شد که بوز در این دوران به فلسفه، ادبیات و جنبش استقلال طلبی هند علاقمند شده بود و به همین دلیل مطالعات‌اش در حوزه فیزیک کم شد. پس از ۲۵ سال زندگی در داكا، بوز در سال ۱۹۴۵ به كلكته بازگشت و تا زمان مرگ به تحقیق و تدریس در آنجا ادامه داد.

افتخارات ساتیندرا بوز

تاکنون چندین دانشمند به دلیل تحقیقات در زمینه ذره بوزون مشهور به ذره خدا و میعان بوز-انیشتین جایزه نوبل دریافت کرده‌اند اما با وجود تلاش‌های ساتیندرا بوز هیچ‌گاه این جایزه به وی اهدا نشد. وقتی از بوز درباره احساس‌اش نسبت به اهدا نشدن جایزه نوبل به وی سوال شد پاسخ داد: من تمام افتخاراتی كه شایسته آن هستم را دریافت كرده‌ام. با این حال وی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین فیزیک‌دانان قرن بیستم به شمار می‌رود و در کشور هند بسیار محبوب است.

منبع

  • biography.com
  • britannica.com